Tercih döneminde bu soru her yıl yeniden geliyor. İki bölüm dışarıdan neredeyse aynı görünüyor: ikisinde de gelişim psikolojisi okunuyor, kişilik kuramları okunuyor, psikopatoloji okunuyor. Peki dört yılın sonunda fark nerede çıkıyor?
Ben PDR okudum. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nden 2022'de mezun oldum ve bugün psikolojik danışman olarak çalışıyorum. Bu yazıyı o yüzden biraz içeriden yazıyorum; ama iki bölümü de hakkını vererek anlatmaya çalışacağım.
İki bölüm aynı puanla mı giriliyor?
Çoğunlukla evet. Türkiye'deki psikoloji programlarının da PDR programlarının da büyük kısmı eşit ağırlık (EA) puanıyla öğrenci alıyor. PDR'nin adı üniversiteye göre değişebiliyor: kiminde "Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık", kiminde "Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Öğretmenliği" yazıyor. Genelde eğitim fakültesinin içinde. Psikoloji ise fen-edebiyat ya da insan ve toplum bilimleri fakültelerinde.
Taban puanlar ve sıralamalar her yıl değişiyor. Tek bir yıla bakıp karar vermek yerine son birkaç yılı YÖK Atlas'tan açıp karşılaştırmak, güncel koşulları da o yılın ÖSYM kılavuzundan okumak en sağlam yol.
Dersler nerede ayrılıyor?
İlk iki yıl birbirine çok yakın. Psikolojiye giriş, gelişim psikolojisi, öğrenme psikolojisi, sosyal psikoloji, istatistik iki tarafta da var. Asıl ayrışma üçüncü yıldan sonra başlıyor.
Psikoloji programı insanı daha geniş bir açıdan, bilimsel yöntemle inceliyor. Bilişsel psikoloji, deneysel psikoloji, araştırma yöntemleri ve fizyolojik psikoloji ağırlıkta. Klinik, endüstri ve örgüt, sosyal ya da gelişim psikolojisi gibi alt alanlara açılan bir temel kuruyor.
PDR ise ağırlığı danışmanlığın kendisine veriyor. Psikolojik danışma kuramları, danışma becerileri, grupla psikolojik danışma, mesleki rehberlik, psikolojik testler... Son sınıfta iki dönem boyunca, süpervizör eşliğinde bireyle psikolojik danışma uygulaması yapılıyor. Yani bir görüşmenin nasıl açılacağı, nasıl yürütüleceği ve nasıl sonlandırılacağı daha lisansta çalışılıyor. Ders listesinin ayrıntısını psikolog mu, psikolojik danışman mı yazısında verdim.
Mezun olunca hangi unvanı alıyorsun?
Psikoloji mezunu psikolog oluyor. Bu unvan psikoloji lisansına bağlı (1219 sayılı Kanun, Ek Madde 13). PDR mezunu psikolojik danışman oluyor; Millî Eğitim Bakanlığı'ndaki resmî adı "rehber öğretmen/psikolojik danışman".
Burada sık karışan bir nokta var: unvanı okuduğun lisans belirliyor ve sonradan alınan sertifikalar onu değiştirmiyor. Her mezun kendi mesleğinin unvanıyla çalışıyor; aldığı eğitimlerle de o mesleğin içinde derinleşiyor.
PDR mezunu klinik psikolog olabilir mi?
Olabiliyor. Kanun klinik psikoloğu, psikoloji ya da psikolojik danışma ve rehberlik lisansı üzerine klinik ortamda uygulama içeren klinik psikoloji yüksek lisansı yapmış kişi olarak tanımlıyor. Yani klinik psikolojiye giden yol iki lisanstan da açık.
Yüksek lisans programlarının kabul koşulları üniversiteden üniversiteye değişebiliyor. Bu yolu düşünüyorsan, birkaç programın ilanını şimdiden okumak hangi derslere ve hangi deneyime ağırlık vermen gerektiğini gösterir.
İş kapıları nerede ayrışıyor?
PDR'nin en geniş kapısı okul. Okullarda rehber öğretmen, Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde (RAM) psikolojik danışman, özel eğitim kurumlarında rehberlik kadrosu. Okulun dışında da yol var: Millî Savunma Bakanlığı'nın rehberlik ve danışma merkezleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın sosyal hizmet merkezleri ve ŞÖNİM'ler, Adalet Bakanlığı'nın 2022 alım ilanındaki pedagog kadrosu, üniversitelerin psikolojik danışma birimleri. Bir de bağımsız çalışma: kimi bir danışmanlık merkezinde, kimi benim gibi kendi başına, yüz yüze ya da online.
Psikolojinin kapıları daha dağınık: hastaneler ve diğer sağlık kurumları, adli birimler, insan kaynakları ve kurum içi eğitim, araştırma ve akademi. Sağlık alanında klinik çalışmak isteyen psikoloji mezunları için de yüksek lisans çoğu zaman belirleyici oluyor.
Kamuya atanma koşulları ve alım ilanları dönemden döneme değişiyor. Bu kısmı bir blog yazısından değil, ilgili bakanlığın güncel ilanından takip etmek gerekiyor.
Hangisi sana daha uygun?
Bu sorunun cevabı bölüm tanıtımlarında değil, biraz da kendinde. Şu sorular işini kolaylaştırabilir:
- Seni asıl çeken şey insanın nasıl çalıştığı mı, yoksa karşındaki kişiyle oturup bir derdi birlikte çözmek mi?
- Araştırma, deney ve istatistik seni heyecanlandırıyor mu, yoksa sıkıyor mu?
- Okulda, gençlerle ve ailelerle çalışmak sana yakın geliyor mu?
- Lisanstan sonra yüksek lisansa devam etmeyi düşünüyor musun?
İnsanla birebir çalışmak seni daha çok çekiyorsa PDR'nin uygulama ağırlığı sana iyi gelebilir. Geniş bir bilimsel temel ve araştırma istiyorsan psikoloji daha çok kapı açar. İki lisanstan da klinik psikolojiye gidilebildiği için bugünkü seçimin her şeyi kilitlemiyor.
Son bir öneri: iki bölümden de birer mezunla konuş. Bir okulun rehber öğretmeniyle, bir hastanede çalışan psikologla yapılacak on dakikalık sohbet, broşürlerin anlatmadığı şeyleri anlatıyor.
Sık Sorulan Sorular
Psikoloji mi PDR mi daha zor?
Zorluk kişiye göre değişiyor. Psikolojide araştırma yöntemleri ve istatistik daha ağır basıyor; PDR'de uygulama ve süpervizyon yükü daha fazla.
PDR mezunu psikolog olabilir mi?
Psikolog unvanı psikoloji lisansına bağlı. PDR mezunu psikolojik danışman unvanıyla çalışıyor; klinik psikoloji yüksek lisansını tamamlarsa klinik psikolog olabiliyor.
Psikoloji ve PDR hangi puan türüyle öğrenci alıyor?
İki bölüm de çoğunlukla eşit ağırlık (EA) puanıyla öğrenci alıyor. Güncel taban ve sıralamalar için YÖK Atlas ve o yılın ÖSYM kılavuzu esas alınmalı.
PDR mezunu bağımsız çalışabilir mi?
Evet. Psikolojik danışmanlar okul ve kamu kurumlarının yanında danışmanlık merkezlerinde ya da bağımsız olarak, yüz yüze veya online çalışabiliyor.
Bu sayfa neye dayanıyor
Unvan ve klinik psikoloji yolu 1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesine, PDR ders içeriği YÖK'ün 2018-2019'dan beri uygulanan Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans programına, kurum ve kadro adları MEB, MSB, Aile ve Sosyal Hizmetler ve Adalet bakanlıklarının yönetmelik ve ilanlarına dayanıyor; kaynakların listesi psikolog mu, psikolojik danışman mı yazısının sonunda. Puan türü bilgisi YÖK Atlas verisinden; taban rakamı bilerek verilmedi.
Acil bir durumda 112 aranabilir.
Yazan: Turgay Köpür, Psikolojik Danışman (BAİBÜ PDR, 2022). Son gözden geçirme: 18 Ekim 2026.