Psikolojik danışmanlık, bir kişinin getirdiği zorlanmayı eğitimli bir uzmanla, düzenli görüşmelerde, adım adım ele aldığı bir çalışma. Konuşarak yürüyor ama bir sohbete benzemiyor. Her görüşmenin bir amacı oluyor, aradaki günlerde yapılacak bir şey oluyor ve süreç belli aralıklarla birlikte değerlendiriliyor.

Ben psikolojik danışmanım. Bu sayfada işin tanımını da, odanın içinden nasıl göründüğünü de anlatmaya çalışacağım.

Resmî tanım ne diyor?

Millî Eğitim Bakanlığı'nın yönetmeliği psikolojik danışmayı bireysel ya da grupla yürütülen profesyonel bir psikolojik yardım süreci olarak tanımlıyor. Amacı kişinin kendini tanıması, karar verme ve sorun çözme becerisi kazanması, kişisel ve toplumsal uyumunu kurması ve iyilik hâlini geliştirmesi.

Bu tanım okulla mı sınırlı? Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun 2017'de yayımladığı ulusal meslek standardı kapsamı açıkça genişletiyor: psikolojik danışman çocukluktan yaşlılığa farklı yaşam dönemlerindeki kişilerle çalışıyor. Yani yetişkinlerle çalışmak mesleğin tanımının içinde.

Psikolojik danışman ne iş yapar?

Gündelik dille anlatırsam: dinliyor, anlamaya çalışıyor ve kişiyle birlikte bir harita çıkarıyor. Teknik dille: getirilen sorunu değerlendiriyor, onu çalışılabilir bir çerçeveye oturtuyor, kişiyle birlikte hedef koyuyor, uygun yöntemi seçiyor ve süreci izliyor. PDR lisansındaki danışma becerileri dersinin sırası da tam olarak bu.

Ben bu çalışmayı bilişsel-davranışçı, şema odaklı ve hümanistik bir çerçeveyle yürütüyorum. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) tarafında düşünce, duygu ve davranış arasındaki döngüye bakıyoruz. Şema tarafında bu döngünün çoğu zaman çocukluktan gelen köklerine iniyoruz: "ben yeterli değilim", "istersem yük olurum" gibi kök inançlara.

Hangi konularda çalışılır?

Psikolojik danışmanlığa en sık getirilen konulardan bazıları:

Getirdiğiniz konuyu bu listede göremiyorsanız da ön görüşmede birlikte bakabiliriz.

Psikolog, psikiyatrist, psikolojik danışman: kim kimdir?

Kısaca: psikiyatrist tıp fakültesinden gelen bir hekim ve ilaç yazma yetkisi onda. Psikolog psikoloji lisansından, psikolojik danışman PDR lisansından geliyor. Klinik psikolog ise psikoloji ya da PDR lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı yapmış kişi. Farkları, hangi durumda kime gidileceğiyle birlikte psikolog mu, psikolojik danışman mı yazısında ayrıntılı anlattım.

Pratikte şöyle düşünebilirsiniz: bedensel belirti ya da ilaç sorusu varsa hekim; konuşarak, adım adım bir şey üzerinde çalışmak istiyorsanız psikolojik danışman. Birçok kişi ikisiyle aynı anda çalışıyor.

Görüşmeler nasıl ilerliyor?

Ön görüşme

İletişim formunu doldurduktan sonra sizi arıyorum. Yaklaşık 15 dakikalık, ücretsiz bir ön görüşme yapıyoruz: getirdiğiniz konuyu ve online çalışmanın size uyup uymadığını konuşuyoruz. Bağlayıcı bir yanı yok.

İlk görüşmeler

Görüşmeler 45 dakika, Google Meet üzerinden. İlk görüşmelerde zorlanmanın ne zaman başladığına, hangi durumlarda büyüdüğüne ve sizin neyi değiştirmek istediğinize bakıyoruz. Hedefi birlikte koyuyoruz.

Aradaki günler

Çalışmanın büyük kısmı görüşmeler arasında geçiyor. Kısa kayıtlar, küçük denemeler, bir hafta boyunca fark edilecek tek bir cümle... Görüşmede konuşulan şey ancak gündelik hayata taşındığında kalıcı bir yer buluyor.

Süre

Süre kişiye ve birlikte konulan hedeflere göre değişiyor. Belli aralıklarla nerede olduğumuza birlikte bakıyor, gerekirse planı değiştiriyoruz.

Ne zaman başvurulur?

Bir zorlanma günlerinizi daraltmaya başladığında. Aynı döngüye tekrar tekrar düştüğünüzü fark ettiğinizde. Ya da yalnızca düzenli, güvenli bir konuşma alanı istediğinizde. Bir şeyin "yeterince kötü" olmasını beklemek gerekmiyor.

Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi varsa vakit kaybetmeden 112 aranmalı.

Sık Sorulan Sorular

Psikolojik danışmanlık nedir?

Kişinin kendini tanıması, karar verme ve sorun çözme becerisi kazanması ve iyilik hâlini geliştirmesi için bireysel ya da grupla yürütülen profesyonel bir psikolojik yardım süreci.

Psikolojik danışman ne iş yapar?

Getirilen sorunu değerlendirir, çalışılabilir bir çerçeveye oturtur, kişiyle birlikte hedef koyar, uygun yöntemi seçer ve süreci izler.

Psikolojik danışmanlık hangi alanlarda yapılır?

Kaygı ve panik, depresif dönemler, kendilik değeri, ilişki örüntüleri, iş stresi ve tükenmişlik, yas ve yaşam geçişleri sık çalışılan konular arasında. Okul, kurum ve bağımsız çalışma alanlarında yürütülüyor.

Psikolojik danışman ile psikolog aynı mı?

Unvanlar farklı lisanslardan geliyor: psikolog psikoloji lisansından, psikolojik danışman Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) lisansından mezun oluyor.

Psikolojik danışmanlık online yapılır mı?

Evet. Ben bütün görüşmeleri Google Meet üzerinden, 45 dakika olarak yapıyorum; Türkiye'nin her yerinden katılmak mümkün.

Bu sayfa neye dayanıyor

Tanım MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği'ne (2020) ve Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun psikolojik danışman ulusal meslek standardına (2017) dayanıyor. Çalışma çerçevesi bilişsel-davranışçı ve şema odaklı yaklaşımların yaygın uygulama ilkelerinden geliyor.

Acil bir durumda 112 aranabilir.

Yazan: Turgay Köpür, Psikolojik Danışman (BAİBÜ PDR, 2022). Son gözden geçirme: 18 Ekim 2026.