İlişki desteği arayan çoğu kişi ilk aramayı ikisi için yapıyor: "birlikte gelsek" diye. O yüzden en baştan net olmak istiyorum — burada yapılan iş çift terapisi değil.

Ben ilişki zorlanmalarıyla bireysel çalışıyorum. Yani odada bir kişi var: sen. Konuşulan şey ilişkinin kendisi değil, senin o ilişkideki tarafın — neyi tetikleniyorsun, tetiklendiğinde ne yapıyorsun, ve o hareketin ilişkiye ne yaptığı.

Bu ayrım neden önemli

Çift terapisi ayrı bir çalışma biçimi ve ayrı bir yetkinlik alanı. İki kişiyle aynı anda çalışmak, tarafsızlığı korumaktan seans içi çatışmayı yönetmeye kadar başka beceriler istiyor. Sunmadığım bir şeyi sunuyormuş gibi yazmak, gelen kişiye de haksızlık olur.

Ama şunu da söylemek gerekiyor: bireysel çalışma "ikinci en iyi seçenek" değil. Bazı durumlarda daha doğrudan bir yol. Çünkü ilişkide değiştirebildiğin tek taraf zaten kendi tarafın.

Kimler için uygun

Bolu'dan bu konuda gelen aramalarda birkaç örüntü tekrar ediyor:

  • Aynı tartışma farklı kılıklarda geri geliyor — konu değişiyor, sıra değişmiyor
  • İlişkide sürekli fazladan çaba harcadığını, karşılığını almadığını düşünüyorsun
  • Bir şey söylemek istediğinde susuyorsun, sonra susmuş olmaya kızıyorsun
  • İlişki bitti ama kafandaki muhasebe bitmedi
  • Karar veremiyorsun: kalmak da yormuş gibi geliyor, gitmek de

Bunların hiçbiri tek başına bir tanı değil. Ortak yanları şu: hepsi kişinin kendi tarafından çalışılabilir konular.

Görüşmelerde ne yapılıyor

Bilişsel-davranışçı ve şema odaklı bir çerçeveyle çalışıyorum. İlişki konusunda bunun pratikte karşılığı üç adım:

  • Anı yakalamak. Tetiklendiğin an genelde büyük kavga değil, ondan önceki küçük detay — geç gelen bir mesaj, ses tonundaki bir değişiklik. Önce o an görünür hâle geliyor.
  • Anlamı ayırmak. O detaya eklenen cümle var: "demek ki önemli değilim." Olayla ona verdiğin anlam aynı şey değil ve bu ayrım öğrenilebiliyor.
  • Hareketi görmek. Anlam bir davranışa dönüşüyor — geri çekilme, fazladan açıklama, sessizlik, kontrol. İlişkiyi asıl şekillendiren bu hareket oluyor.

Aradaki günlerde denenecek küçük şeyler oluyor. Değişim odada değil, o aralıkta gerçekleşiyor.

Nereden geliyor sorusu

Bu örüntülerin çoğunun bir geçmişi var. Erken dönemde kurulan bağlanma biçimi, bugün yetişkin ilişkisinde de çalışmaya devam ediyor — terk edilme beklentisi, sevilmek için yorulmak, sınır koyunca suçluluk hissetmek gibi.

Bunu konuşmak geçmişi suçlamak için değil. Bugünkü tepkinin neden bu kadar büyük olduğunu anlamak, onu küçültmenin ilk adımı oluyor.

İki farklı soru, sık karıştırılıyor

İlişki desteği arayan kişilerin getirdiği soru genelde iki tanesinden biri oluyor ve ayrımı yapmak süreci baştan netleştiriyor:

  • "Bu ilişki bana iyi geliyor mu?" — burada iş, durumu net görebilmek. Kararsızlığı besleyen şeyin ne olduğuna bakılıyor: gerçek bir belirsizlik mi, yoksa kaybetme korkusu mu.
  • "Ben ilişkilerde neden hep aynı yere düşüyorum?" — burada iş, tekrar eden örüntünün kendisi. İlişki değişiyor ama sıra değişmiyorsa, çalışılacak yer ilişki değil örüntü oluyor.

İkisi de meşru soru. Ama karar sorusuna "örüntü" çalışmasıyla, örüntü sorusuna "karar" çalışmasıyla yaklaşmak zaman kaybettiriyor. Ön görüşmede yapılan işlerden biri bu ayrımı koymak.

Haftalar içinde nasıl ilerliyor

İlk görüşmelerde daha çok harita çıkarılıyor: hangi anlar tetikliyor, o anda ne oluyor, sonrasında ne yapılıyor. Bu aşamada değiştirmeye çalışılan bir şey yok — sadece görünür hâle getiriliyor. Çoğu kişi kendi örüntüsünü ilk kez burada dışarıdan görüyor.

Sonraki aşamada araya mesafe koymak geliyor: tetiklenmeyle tepki arasındaki o birkaç saniyeyi büyütmek. Küçük görünüyor ama ilişkiyi asıl değiştiren yer burası, çünkü o saniyede verilen karar bütün sahneyi belirliyor.

Daha sonra denemeler başlıyor. Söylenmeyen bir cümleyi söylemek, otomatik bir açıklamayı yapmamak, ya da geri çekilmek yerine kalmak. Bunlar seansta konuşuluyor, hayatta deneniyor ve bir sonraki görüşmede ne olduğuna bakılıyor.

Sık karşılaşılan bir yanılgı

"Önce o değişsin, sonra ben" cümlesi anlaşılır ama pratikte kilitliyor. Karşı tarafın değişip değişmeyeceği belirsiz; senin tarafında ne olduğu ise bilinebilir ve üzerinde çalışılabilir bir alan.

Bu, sorumluluğun tamamının sende olduğu anlamına gelmiyor. Sadece çalışmanın nereden başlayabileceğini söylüyor.

Bolu'da online çalışmanın karşılığı

Görüşmeleri online yürütüyorum, Google Meet üzerinden, 45 dakikalık seanslar hâlinde. Bolu ölçeğinde bir şehirde en sık dile getirilen çekince gizlilik oluyor — özellikle ilişki konusunda, tanıdık birine rastlama ihtimali. Online biçim bu çekinceyi ortadan kaldırıyor.

Kış aylarında yol koşulları da bir mesele. Süreklilik isteyen bir çalışmada kaçırılan seans gerçek bir kayıp; online biçim bu riski taşımıyor.

Bolu'da ilişki sorunları için psikolog arıyorsanız, önce ne tür bir çalışma istediğinizi netleştirmek işe yarar: ikiniz birlikte mi geleceksiniz, yoksa önce kendi tarafınıza mı bakmak istiyorsunuz? Ben ilişki zorlanmalarıyla bireysel çalışan bir psikolojik danışmanım; PDR'yi Bolu'da okudum ve hâlâ burada yaşıyorum. Uzman seçerken unvanların ne anlattığını açtığım yazı yol gösterebilir.

Kararın sahibi

İlişkiyle ilgili karar danışanın kendisine ait. Görüşmelerde yapılan iş, o kararı öfkenin ya da korkunun değil senin vermeni mümkün kılmak; her ilişki kendi hızında ilerliyor.

Şiddetin olduğu bir ilişki farklı bir konudur. Orada öncelik güvenliktir ve yönlendirme buna göre yapılır.

İlk adım

Ücretsiz on beş dakikalık bir ön görüşmeyle başlıyoruz. Bu bir danışmanlık seansı değil: tanışma, sorularının yanıtlanması ve çalışma biçiminin sana uygun olup olmadığına birlikte bakma görüşmesi. Bağlayıcılığı yok.