Neden bazı ilişkilerde hep aynı hataları yaparız? Neden belirli durumlar bizi orantısız biçimde etkiler? Şema terapi bu soruların yanıtını erken dönem yaşantılarda arıyor.
Şema Nedir?
Jeffrey Young tarafından geliştirilen şema terapi modelinde "şema", erken dönemde oluşan ve hayat boyu tekrarlayan derin inançlar, duygular, anılar ve beden duyumlarından oluşan örüntüler olarak tanımlanıyor. "Ben sevilmeye değmem", "İnsanlara güvenilemez" ya da "Ben yetersizim" gibi çekirdek inançlar, genellikle çok erken dönemde oluşuyor ve bilinçdışında işlemeye devam ediyor.
"Geçmiş bir hafıza değildir; hâlâ yaşadığımız bir şablondur."
Tetikleyiciler ve Şema Aktivasyonu
Bir ilişkide gereksiz yere aşırı tepki verdiğinizi ya da nedensiz yere yoğun bir duygu dalgasına kapıldığınızı fark ettiğinizde, büyük ihtimalle bir şemanın aktive olduğuna işaret ediyor. Bu anlarda yaşanan duygu, şu anki duruma değil çoğunlukla o şemanın oluştuğu eski döneme ait. Beyin, geçmişteki örüntüleri güncel deneyimlere yansıtır.
Şema Terapi ile Çalışmak
Şema terapi, bazı ruh sağlığı sorunlarında araştırılan yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu yazı kişisel uygunluk veya sonuç iddiası vermez. Psikolojik danışmanlıkta ise erken dönem örüntülerini fark etmeye yarayan şema odaklı gözlem araçlarından, eğitim ve mesleki sınırlar içinde yararlanılabilir.