Bu soruyu arayan çoğu kişi belirli bir noktada oluyor: bir atak yaşanmış, çoğu zaman acil servise gidilmiş, tahliller temiz çıkmış ve eve "bir şeyiniz yok" denerek gönderilmiş. Geriye iki şey kalıyor — rahatlama ve cevaplanmamış bir soru.

Sıra şöyle işliyor.

1 · İlk atakta tıbbi değerlendirme

İlk kez yaşanan, alışılmadık derecede şiddetli ya da bilinen bir tablodan farklı seyreden belirtilerde tıbbi değerlendirme gerekiyor. Çarpıntı, göğüste baskı ve nefes daralması kalp ve solunum kaynaklı durumlarla örtüşebiliyor; tiroid çalışması ve bazı ilaç yan etkileri de benzer bir tablo üretebiliyor.

Bu adım atlanacak bir adım değil. Ama tekrarlayan ataklarda her seferinde acile gitmek de bir noktadan sonra kaçınmanın parçası hâline gelebiliyor — bu ayrımı hekimle konuşmak gerekiyor.

2 · "Tahliller temiz" dendiğinde

Buradan sonrası çoğu kişinin takıldığı yer. Bedensel neden dışlanmış oluyor ama yaşanan şey gerçek: kalp gerçekten hızlandı, eller gerçekten uyuştu, korku gerçekti. "Bir şeyin yok" cümlesi bunu açıklamıyor.

Açıklama şurada: panik, alarm sisteminin gerçek bir tehlike yokken devreye girmesi. Belirtiler gerçek, tehlike değil. Ve alarm bir kez böyle çaldıktan sonra ikinci bir döngü başlıyor — bedende olan küçük bir değişiklik "yine başlıyor" diye yorumlanıyor, bu yorum alarmı daha da yükseltiyor.

3 · Danışmanlık çalışmasının yaptığı iş

Bilişsel-davranışçı çerçevede panik üç başlıkta ele alınıyor:

  • Bedende olanı adlandırmak — çarpıntı, nefes daralması ve uyuşmanın alarm sisteminin parçası olduğunu görmek
  • Belirtiye eklenen yorumu ayırmak — "kalbime bir şey oluyor" cümlesinin belirtinin kendisi değil, üzerine konan yorum olduğunu fark etmek
  • Kaçınmayı ele almak — panik büyüdükçe hayat daralıyor; asıl yorucu olan çoğu zaman atağın kendisi değil, ondan kaçınmak için kurulan düzen

Çalışma herkeste kendi hızında ilerliyor; ilk görüşmede tablonun hangi başlıkta ağırlaştığına birlikte bakıyoruz.

Hekim mi danışman mı — hangisi

Sık sorulan biçimiyle: "psikiyatriste mi gitmeliyim, psikoloğa mı?" İkisi arasında zorunlu bir seçim yok. İlaç değerlendirmesi hekimin alanında; örüntü üzerinde çalışmak danışmanlıkta yürüyor. Birçok kişide ikisi birlikte gidiyor.

Ünvanlar arasındaki farkı ayrı bir sayfada açtım — kim tanı koyar, kim ilaç yazar, kim ne yapar.

Aradaki günlerde

Panikle çalışmanın büyük kısmı görüşme odasında değil, aradaki günlerde geçiyor. Yaşanan atağın kaydını tutmak — ne zaman, nerede, bedende ne oldu, aklından ilk hangi cümle geçti, sonra ne oldu — bu kayıt zamanla tahminin yerini alıyor. Panik geçtikten sonra hatırlanmıyor; boşluğu tahmin dolduruyor ve tahmin genellikle en kötü senaryoyu yazıyor.

Acile tekrar tekrar gitmek ne zaman kaçınmaya dönüşüyor

İlk atakta tıbbi değerlendirme gerekiyor; bu tartışmasız. Ama tahliller birkaç kez temiz çıktıktan sonra her atakta acile gitmek bazen başka bir işlev görmeye başlıyor: güvence arama.

Güvence kısa vadede rahatlatıyor, uzun vadede döngüyü besliyor — çünkü rahatlama "iyi ki gittim, yoksa kötü bir şey olurdu" cümlesiyle açıklanıyor ve bir sonraki atakta aynı ihtiyaç geri geliyor. Bu ayrımın nerede olduğunu tek başına belirlemek zor; hekimle konuşulacak bir konu.

Yakınların rolü

Panik yaşayan kişinin çevresi genelde iki şeyi yapıyor: sürekli güvence vermek ve kaçınmayı kolaylaştırmak. İkisi de iyi niyetli ve ikisi de aynı yönde çalışıyor — kaçınma listesini büyütüyor.

Bunu yakınları suçlamak için değil, sürecin bir parçası olduğu için yazıyorum. Çalışmanın bir bölümü çoğu zaman bu iki alışkanlığın nasıl değiştirileceğine ayrılıyor.

İlk görüşmede ne konuşuluyor

İlk iş atağın haritasını çıkarmak: nerede başlıyor, ilk fark edilen beden duyumu ne, o an aklından geçen ilk cümle hangisi, ne yaparak bitiyor. Bu dört başlık panikte tekrar eden döngünün neredeyse tamamını veriyor.

Sonrasında kaçınma listesi çıkıyor — artık gidilmeyen yerler, yanında biri olmadan yapılmayan şeyler. Panikte asıl daraltıcı olan atağın kendisi değil, ondan kaçınmak için hayatın küçülmesi. Çalışma bu listenin üzerinden, en düşük riskli maddeden başlayarak ilerliyor.

İlk adım

Ücretsiz on beş dakikalık ön görüşmeyle başlıyoruz. Tanışma ve uygunluk görüşmesi; bağlayıcılığı yok. Görüşmeler Türkiye genelinden, Google Meet üzerinden yapılıyor.

Bu sayfa neye dayanıyor

Buradaki çerçeve, bilişsel-davranışçı terapi ve şema terapi alanyazınının yaygın olarak paylaşılan uygulama ilkelerine dayanıyor. Kaygı ve panikte kaçınmanın döngüyü sürdürdüğü, depresyonda etkinlik düzeyinin duygudurumla karşılıklı çalıştığı ve uykuda çabanın uyanıklık ürettiği yönündeki yaklaşımlar bu alanyazının bilinen başlıkları.

Acil bir durumda 112 aranabilir.

Yazan: Turgay Köpür, Psikolojik Danışman (BAİBÜ PDR, 2022). Son gözden geçirme: 8 Eylül 2026.